Μαρία Παπαγεωργοπούλου

Από την παιδική μας ηλικία ακούμε από τους γονείς και τους δασκάλους μας ότι πρέπει να κρατάμε το σώμα μας σε «σωστή στάση». Μεγαλώνοντας, ακούμε τους γιατρούς, τους φυσικοθεραπευτές, τους καθηγητές φυσικής αγωγής κ.α να μιλάνε και αυτοί για τη σωστή στάση του σώματος.

Και φυσικά, αν κάποια στιγμή μας πιάσει ένας πόνος, ο ένοχος, συχνά είναι προφανής και δεν είναι άλλος από την «κακή στάση σώματος που έχουμε». Η απάντηση που ακούμε είναι «να στέκεσαι με την πλάτη ίσια». Τι σημαίνει «ίσια πλάτη»;

Ορθή-σωστή στάση σώματος

Η στάση του σώματος έχει σχέση με τα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης, τα οποία αποκλίνουν ελάχιστα από τη νοητή κατακόρυφο γραμμή της βαρύτητας.

Τα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης είναι η προς τα εμπρός ελαφρά κύρτωση που σχηματίζεται στην αυχενική μοίρα, η προς τα πίσω ελαφρά κύρτωση στη θωρακική μοίρα, η προς τα εμπρός ελαφρά κύρτωση που σχηματίζεται στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και η προς τα πίσω κύρτωση του ιερού οστού.

Η στάση του σήματος είναι φυσιολογική, όταν η νοητή κατακόρυφος γραμμή της βαρύτητας αρχίζει πίσω από το αφτί (μαστοειδής απόφυση), διαπερνά μπροστά από τον άξονα των ώμων, συνεχίζει στον άξονα των ισχίων και του γόνατος και καταλήγει μπροστά από τον άξονα της ποδοκνημικής άρθρωσης.

Αντιθέτως, η στάση του σώματος είναι κακή, όταν τα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης αποκλίνουν αρκετά από τη νοητή κατακόρυφο γραμμή της βαρύτητας.

Η προς τα πίσω μικρή ή μεγάλη απόκλιση της θωρακικής μοίρας από την κατακόρυφο αναφέρεται ως κύφωση, ενώ η προς τα εμπρός μικρή ή μεγάλη απόκλιση της οσφυϊκής μοίρας από την κατακόρυφο αναφέρεται ως λόρδωση. Στα άτομα που έχουν λόρδωση υφίσταται αντίστοιχη αντισταθμιστική κύφωση ενώ στα άτομα που έχουν κύφωση υφίσταται αντίστοιχη αντισταθμιστική λόρδωση.

Έχουμε όλοι την ίδια σκελετική κατασκευή;

Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι γεννιόμαστε με μια συγκεκριμένη σκελετική κατασκευή, η οποία για εμάς είναι δεδομένη και μπορεί να έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως αυξημένη λόρδωση στη μέση, για παράδειγμα, ή κύφωση στο θώρακα.

Μπορεί όμως να γεννηθούμε και με μια «ιδανική» σπονδυλική στήλη και εμείς να υιοθετήσουμε στην πορεία της ζωής μας μια άλλη στάση, πολύ διαφορετική από αυτήν. Σύμφωνα με έρευνες η σκολίωση δεν δημιουργείται από βαριά αντικείμενα που σηκώνουμε ούτε από αθλητικές δραστηριότητες, στάσεις κατά τον ύπνο ή την όρθια θέση ούτε όμως και από ήπια ανισοσκελία.

Τότε θα αναρωτηθεί κανείς για ποιο λόγο τα έχουν βάλει όλοι με τη «λανθασμένη» στάση;
Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η αλήθεια είναι κάπου στη μέση, κι αυτό γιατί η σπονδυλική στήλη του καθενός είναι διαφορετική, οι καθημερινές δραστηριότητες επίσης διαφέρουν, όπως επίσης διαφέρει η φυσική κατάσταση των ιστών του σώματος και η αντοχή τους σε φορτίσεις. Είναι δύσκολο, λοιπόν, να είναι κανείς απόλυτος.

Τι ορίζεται ως ¨κακή στάση σώματος;¨

Η απόκλιση των φυσιολογικών κυρτωμάτων από την κατακόρυφο δεν εμφανίζεται αιφνίδια, αλλά σχηματίζεται σταδιακά και οφείλεται πρωτίστως στη μειωμένη μυϊκή δύναμη, στις μυϊκές βραχύνσεις και τις λανθασμένες ή κακές θέσεις που λαμβάνονται στην όρθια ή καθιστή θέση. Οι λανθασμένες θέσεις του σώματος προέρχονται συνήθως από τη μειωμένη μυϊκή δύναμη και τις βραχύνσεις, καθώς επίσης και τις συνήθειες των καθημερινών ενασχολήσεων. Τα παιδιά, για παράδειγμα, είναι αναγκασμένα να κάθονται πολλές ώρες στην καρέκλα στο σχολείο ή στο σπίτι, στηρίζοντας τον κορμό, τις περισσότερες φορές, στα χέρια και λιγότερες φορές στην πλάτη της καρέκλας. Η βοήθεια που παρέχεται από τα χέρια για τη στήριξη του κορμού και της κεφαλής είναι απόρροια της κόπωσης που υφίστανται πρόωρα οι εν τω βάθει κυρίως ραχιαίοι μύες.

Άρα, ¨κακή στάση σώματος¨ θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι αυτή η οποία βάζει το σώμα σε μια ακραία θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Από τι εξαρτάται η καλή στάση σώματος;

Η καλή γενικά στάση του σώματος έχει σχέση με τη φυσιολογική μυϊκή δύναμη και το φυσιολογικό μήκος των οπίσθιων και πρόσθιων μυϊκών ομάδων του κορμού και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή θέση που βρίσκεται η λεκάνη. Αυτή βρίσκεται στη σωστή της θέση, όταν είναι όρθια και δεν αποκλίνει προς τα εμπρός ή προς τα πίσω, γιατί η μόνιμη κλίση της μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης. Για παράδειγμα, μυϊκές βραχύνσεις στους καμπτήρες του ισχίου (π.χ λαγονοψοΐτης) ή στους μύες της οσφυϊκής μοίρας, που συνοδεύονται με μειωμένη μυϊκή δύναμη των κοιλιακών μυών, μπορεί να προκαλέσει μόνιμη κλίση της λεκάνης προς τα εμπρός και συνακόλουθη μικρή ή μεγάλη λόρδωση στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης.

Συνεπώς, η σταθεροποίηση της λεκάνης στην όρθια θέση και η φυσιολογική απόκλιση των κυρτωμάτων από την κατακόρυφο γραμμή της βαρύτητας έχουν άμεση σχέση με την ισορροπία στη μυϊκή δύναμη και το μήκος μεταξύ των αγωνιστών και των ανταγωνιστών μυών του κορμού και των κάτω άκρων.

Στα παραπάνω έρχεται να προστεθεί και το ότι ο μέσος πολίτης του δυτικού κόσμου κάνει κατά κανόνα καθιστική ζωή, έχει υψηλά ποσοστά άγχους που πολλές φορές είναι άσχετα με τη σωματική επιβάρυνση, δεν γυμνάζεται και τρώει άσχημα.

Αυτό που τελικά συμβαίνει, είναι ένας συνδυασμός πολλών επιμέρους «μικρών κακών», ένα εκ των οποίων είναι η λεγόμενη «κακή στάση». Το πιο σημαντικό όμως, είναι ότι έχει πλέον αποδειχθεί ότι η ψυχική μας διάθεση επηρεάζει και τη στάση του σώματός μας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η ενοχοποίηση της στάσης είναι κάτι το εύκολο, αφού οι αλλαγές στη στάση φαίνονται, ενώ οι αλλαγές στην ψυχοσωματική μας ισορροπία δεν είναι πάντα ούτε εμφανείς, ούτε εύκολο να συσχετιστούν πάντα με τα μυοσκελετικά συμπτώματα.

Πως θα έχω μια ορθή-καλή στάση σώματος;

Η διατήρηση μιας στάσης για την οποία το σώμα δεν είναι ούτε προετοιμασμένο, ούτε έχει τους μηχανισμούς προσαρμογής επί μακρόν, θα οδηγήσει κάποια στιγμή σε ενοχλήσεις. Αν κάποιος αλλάζει τη στάση του μέσα στην ημέρα, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα έχει ενοχλήσεις, ή οι όποιες ενοχλήσεις έχει είτε θα είναι μικρής έντασης, ή θα διαρκούν λίγο. Το πιθανότερο είναι ότι θα συμβούν και τα δυο.

Επομένως, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που χρειάζεται ο άνθρωπος της πόλης είναι – η αποφυγή όσο το δυνατόν περισσότερο της καθιστικής ζωής, και επειδή αυτό δεν είναι πάντα εφικτό – η αποφυγή της διατήρησης του σώματος σε ακραίες θέσεις που οδηγούν σε τοπική ισχαιμία κάποιων ιστών του σώματος και σε παρατεταμένες φορτίσεις για τις οποίες το σώμα δεν είναι μαθημένο.

Η αλλαγή της θέσης κατά διαστήματα και η κίνηση σε αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που βρισκόταν πριν είναι μια απλή και εύκολη οδηγία για την αποφυγή συμπτωμάτων. Επίσης, η σωστή διαχείριση του στρες, η ποιότητα του ύπνου, του φαγητού και άλλων παραγόντων μπορούν να βοηθήσουν την ποιότητα ζωής του ανθρώπου.

Τέλος και πιο σημαντικό, οι διατατικές ασκήσεις που εκτελούνται στα κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης συμβάλλουν, όχι μόνο στη βελτίωση της μυϊκής δύναμης και της μυϊκής αντοχής των εν τω βάθει μυών της σπονδυλικής στήλης αλλά και στο τελικό τους μήκος.
Ο συνδυασμός της βελτιωμένης μυϊκής δύναμης και της μυϊκής αντοχής όπως και το αυξημένο τελικό τους μήκος επιτρέπουν στον κορμό και την κεφαλή να λαμβάνουν για μεγάλη διάρκεια την ορθή θέση, όταν το άτομο βρίσκεται στην όρθια θέση, όταν κάθεται και όταν βαδίζει.

Ας τσεκάρουμε την στάση του σώματός μας ..γιατί κάποιο άλλοι το κάνουν!!